Eguneraketa (2008/08/18) : Kantak entzuteko aukera ematen dugu. Kanten azpian dagoen "play" botoiaren gainean klikatu.
Eskabetxan kantatzen zutenetariko bat da hau. Berez, kantu erligiosoa, baina garai haietan oso arrunta zena, neska eta emakume guzti haiek, monjetan jaso baitzuten nolabaiteko edo garai hartako irakaskuntza. (Ana Mari Lezertua)
En la calle la amargura, iba la virgen llorando encontró una mujercita, toda vestida de blanco.
Oiga usted mujer cristiana, ha visto usted a mi hijo amado, si señora ya la he visto, por aquí se a pasado.
Una cruz en el hombro, una cadena arrastrando, una cuerda por el cuello, desde allí le van tirando.
San Juan y Madalena, les iban acompañando, San Juan le dijo a la virgen caminemos al calvario.
Caminemos- caminemos, caminemos al calvario que para cuando lleguemos, estará crucificado.
Ya le clavaron los pies, ya le clavaron las manos ya le han metido la lanza, por su divino costado.
La sangre que le caía, caía al cáliz sagrado el hombre que lo bebiese, será bien aventurado.
El que dice esta oración, todos los viernes al año sacara un alma de pena, y la suya del pecado.
El que sabe no lo dice, el que oye no lo aprende llegara el día del juicio, lo que de sucederle.
Yo tengo un escapulario, de la virgen del rosario cada vez que lo pongo, me acuerdo de Jesucristo.
Jesucristo es mi padre, Santa Maria es mi madre los Ángeles mis hermanos, me agarraren de la mano.
Me llevaron a Belén, del Belén al calvario del calvario a la cruz, padre nuestro amen Jesús.
Ana Mari Lezertua: Kantu hau ere erderaz da, baina, esan dudan bezala garai hartan oso arrunta.
Motrico Puerto Rico
Motrico puerto rico donde el amor encontré, ( Bis ) Y dile que no me olvide que muy pronto volveré yo. ( Bis )
Vuelvo a Motrico en busca de aquel amor Y la encontré siguiendo mi corazón Esa mujer que un día lloro por mi entre mis brazos la tengo y ahora llora por que es feliz.
De tanto que sabes coser (Ana Mari Lezertua)
De tanto que sabes coser De tanto que sabes bordar Me has hecho los pantalones Con la bragueta Para atrás.
Play-ri eman:
Los marineros de Motrico (Ana Mari Lezertua)
Los marineros de Motrico pronto se irán a la mar, ( Bis ) Le dicen a los chiquillos le dicen a los chiquillos le dicen A los chiquillos,
Txo! Atrakatu batela.
Play-ri eman:
Aquel marinero cojo (Ana Mari Lezertua)
Aquel marinero cojo Aquel que le falta un ojo Aquel que no puede ver El torito le va coger
El torito le cogio Kantzontzillos le rompió Vamos a la plaza que hay algo que ver Un hombre se casa con una mujer
La mujer es tuerta El hombre no ve Vaya casamiento que vamos a ver.
Play-ri eman:
Adiós Motrico adiós (Ana Mari Lezertua)
Adiós Motrico adiós pueblo incomparable, que aunque no me quieras tu te quiero más que a mi madre, te lo juro, que si yo tuviera dinero encima de Atxukale pondría un letrero con letras de oro, diciendo tu eres Motrico lo más salero del mundo entero.
Aurreko mezuan Kirmen Uriberen liburutik ateratako kantua publikatzen genuen. Bere liburuan esaten zuenez, 1927ko uztailaren 27ko Euzkadi egunkarian Mutrikuko kanta zaharrak jasotzen dituen zutabetxo batetik ateratakoa zen, eta pista horri jarraituz zutabe hartan zetorrena berreskuratzea lortu dugu.
Eskerrik asko Bizkaiko Foru Liburutegikoei informazioa bidaltzeagatik.
Zutabea Arno-Mendi ezizenarekin sinatuta dator, eta agertzen den bezela publikatzen dugu guk hemen:
Eusko Folklore Mutrikutik Trumoi ta tximista aldian esan oi dana:
Santa Barbara, Santa Kruz Jauna balia zakiguz, Iñusentien ogixa, Jauna miserikordixa
Kandelarioz abestu oi dana:
Kandelario lario aitzari ura dario makatzari madari eldu, Peru, ankiari
Belardian jarra ta belarra gora jaurtiaz abestu oi dana:
Txintxin belarra, asa belarra, au zeñentzat urrengo dauentzat
Euria astean umiak abestu oi dute:
Eurixa mendixa, astuarengo txarrixa aingerutxuak baleki erango luke poliki
Ixa oñez ikasian dagoan aurrari abestu oi zaiona
Txalotxo txalo usutxua palo usutxua mispira gañian dago badago bego zapatatxo berrien esperan dago
Sarri abestu oi dan abesti zar bat:
Bris.... bris .. saguak ganbaran dabiltz; nik eztakit zer dan baña mantu luziak badabilz; mantu luziak kapabeltz beti eramango beti eramango beñere eramaten ez
Aspaldiko beste abesti bat:
Manuela Joakina datorrenian sosuak kantatzen du Galenonian Galenonian Manuela triste tripan dauka este aura kontsolatzeko zerbait nai luke, kopatxo bat gorritik erango luke
ESAKUN FOLKLORE GAIAK
- Iñoiz sorora juan da edo, "mari gorri" esaten giñon mamorrua billatzen bazan, urrengo egunerako egualdi ona ber-bertatik lortzen zan bera eskuan artuta bi edo iru aldiz onela abesturik: "Mari gorri, bixar euzki gorri".
- Bide baster geienetan egon oi diran gardu lora gorriari ez gero Jaungoikoarren ikutu, esan oi ziguten bein ta berriro gure ume aldian, bestela "aita ta ama leiotik bera jausten dira".
- Agiñen bat ateratzian, goikua bada sutara ta bekua tellatura, iru aldiz itz onek esanik: "Ama Birjiñia beutsa nere agin zarra'ta ekatzu agin berria"
- Ames txarretatik libratzeko onela mintzatzen dira asko: "Amandre Santa Ines, bart ein det ames, ona baldin ba betor bere bidez, txarra baldin ba dijuala bere bidez", ondoren iru Agur Maria esanaz
Liburuan hau irakur dezakegu: "1927ko uztailaren 27ko Euzkadi egunkarian Mutrikuko kanta zaharrak
jasotzen dituen zutabetxo bat dator. Kanten artean hauxe berau:"
Bris, bris, saguak ganbaran dabilz. Nik ez dakit zer dan baña mantu luziak badabilz;
mantu luziak kapabeltz beti eramango beti eramango beñere eramaten ez.
Kantu hau Jesus Basterretxeak utzi dizkigun kantu paperetan agertzen da. Beraien kuadrillan eta Mutrikun lagunartean askotan abestua.
Ez gaude ziur, baina uste degu kantu hau Miel Arrietak egina izango dela
Narrupe, Narrupe, gure leku maitagarria, Narrupe, guria benetan zoragarria. hainbat eta hainbat, momentu eder, pasatu degu, guk lagun artian, pozik, jan eta edanian.
Musika eta soinuak, beti gure artian, kitarra bat hartzen degunian, hasten gera laster kantuan, denok kantari.
Mutriku herrian dagoenik kasta onena, hementxe daukagu gure Narrupe honetan.
Kantu hau Jesus Basterretxeak utzi dizkigun kantu paperetan agertzen da. Beraien kuadrillan eta Mutrikun lagunartean askotan abestua.
1-
En la época de invierno Mutriku herrian se ve muy poca gente gabaz tabernetan se ve que no hay dinero gure patriketan a la madre pidiendo beti errietan.( Bis )
2-
Somos afiladores patrika hutzakin vamos al Atxukale kutxiluarekin la petralla esta gastada ofozio horrekin se afila suavemente txistu pizkatekin.( Bis )
3-
Vamos a hacer merienda gure kuadrilakin cuando no hay besugo kala txorixakin cogidos con el anzuelo tollen gibelakin se puede hacer guisado patata birekin.( Bis )
4-
Zazpi laguntxo gera kuadrila batean danok egoten gera taberna batean ( Inaxiok ) esaten du bai bere artian honek mutil zintzuak dirua daukenian.( Bis )
Ana Mari Lezertuak bidalitakoak dira kanta hauek. Berak dioenez "Kanta asko kantatzen genituen, bai erderaz (habanerak) eta baita herriko kantak ere. Ez ditut oso osorik gogoratzen baina bai zatitxoren batzuk. Ziur nago norbait gogoratuko dela bertso gehiagotaz."
A rascar, a rascar que bonita serenata, A rascar, a rascar que me estas dando la lata.
En la fabrica de Busto Hay un armario de luna Para mirar a las guapas Porque feas no hay ninguna.
A rascar, a rascar que bonita serenata, A rascar, a rascar que me estas dando la lata.
Ana Mari Lezertua:"Bertso hauek nik baino hobetuo jakingo ditu norbaitek, hasiera botako det eta norbaitek jarrai dezala." Debako Alkatea señor Txirripristin Gizona ona baña errespeto gitxi Deban zezenak eta toreadorik ez Mutrikun atuna ta dirurik eman ez.
Ana Mari Lezertua:"Hemen doa beste kanta baten zatitxo bat."
En la entrada de Motrico lo primero que se ve Las ventanas muy abiertas y las camas sin hacer.
Todos los Joses son Santos y los demás pecadores Josetxo se llama el mió Josetxo de mis amores.
Ana Mari Lezertuak bidalitakoa da kanta hau. Berak esan digu bere gurasoengandik eta osabengandik (Romaldo Sustaetarengandik bereziki) jaso zuela beste kanta asko bezalaixe.
Kanta honen jatorriari dagokionez, bazan Mutrikuko Ipar kalean, gaur egun katu kale izenarekin ezagunagoa egiten zaigun kalean, txurroak saltzen zituen gizonezko bat. Gizon honek, orain dela laurogei bat urte kantatzen zuen abesti hau. Ana Marik ez zuen gizon hau ezagutu, baina bai bere gurasoek beraien haurtzaro edo gazte denboran.
Ana Marik dioenez, gizon honek begi bat kristalekoa zeukan eta lotarako orduan (bazkaldu ondoren) mahai txiki gainean lagatzen zuen. Lotan zegoen bitartean semeak kaniketan jolasteko lapurtzen zion, ondoren garbitu eta lehengo tokian uzten zuen.
Hau da Katu kaleko txurro saltzaile hark abesten zuen abestia.
TXURRERUA
El churrerito va por las calles Vendiendo churros medio de balde, Dos a perretxika dos Y la que quiere tres Cuatro por diez centimos Cinco no puede ser. Churribiri, churribiri…!!
